PSL w regionach:

Wybierz na mapie województwo, aby przejść dalej.
Posłowie do Parlamentu Europejskiego

PSL walczy o dobre imię Wincentego Witosa

Sala Sądu Okręgowego w Warszawie. Wincenty Witos na ławie oskarżonych. Skazany na 1,5 roku więzienia i karę grzywny za rzekome przygotowywanie zamachu stanu.


PSL złożyło w Sejmie projekt ustawy, która ma przywrócić cześć i godność posłom na Sejm II Rzeczypospolitej, represjonowanym za działalność na rzecz demokratycznej Polski. Wyrazem tych represji był tzw. "proces brzeski", w którym skazano 10 posłów, w tym wybitnego działacza ruchu ludowego, trzykrotnego premiera RP, Wincentego Witosa.

Zdaniem Ludowców ustawa jest wykonaniem historycznego, moralnego i prawnego obowiązku demokratycznej III Rzeczypospolitej wobec tych posłów.

O bezpodstawności zarzutów stawianych przez obóz sanacyjny grupie ówczesnych posłów świadczy już sam fakt, że po klęsce wrześniowej, Prezydent  Rzeczypospolitej  na  uchodźstwie   Władysław Raczkiewicz wydał w dniu 31 października 1939 r. dekret o amnestii dla byłych więźniów brzeskich.

- Składamy projekt ustawy, by przywrócić Wincentemu Witosowi właściwe miejsce w historii - powiedział prezes Polskiego Stronnictwa Ludowego Władysław Kosiniak-Kamysz.

- Apelujemy do innych formacji parlamentarnych, żeby nie tylko składać kwiatki przed pomnikiem, by poparli projekt PSL przywracający cześć i godność Witosa, bo kwiatki to za mało - zauważył sekretarz PSL, poseł Piotr Zgorzelski.

Ustawa nie przewiduje odszkodowań.

Rządy sanacji sprawowane w Polsce w latach 1926-1939 charakteryzowały się ograniczeniem demokracji, swobód obywatelskich i autorytarnymi metodami sprawowania władzy.

W nocy z 9 na 10 września 1930 r. bez nakazu sądowego, żandarmeria wojskowa i policja aresztowały 19 przywódców opozycji i byłych posłów. Ich listę osobiście zatwierdził marszałek Józef Piłsudski. W wyniku aresztowań do więzienia w Brześciu trafił m.in. Wincenty Witos, działacz ruchu ludowego, trzykrotny premier Rzeczypospolitej Polskiej.

Wobec więzionych w Brześciu parlamentarzystów stosowano wyjątkowe szykany. Znęcano się nad nimi psychicznie wykonując pozorowane egzekucje, głodzono i jednocześnie nie pozwalano rodzinom dostarczać żywności, zmuszano do upokarzających prac.

Liczne protesty w całym kraju

Do opinii publicznej przedostały się informacje nie tylko o trybie i bezprawnym charakterze aresztowań, ale także o brutalnym traktowaniu oskarżonych. Zaczęła się masowa akcja protestacyjna, której przewodziły sfery intelektualne. Protestowali profesorowie wyższych uczelni, pisarze, intelektualiści, m.in.: Maria Dąbrowska, Julian Tuwim, Antoni Słonimski, Andrzej Strug.

Wincentego Witosa skazano na podstawie rosyjskiego kodeksu karnego z 1903 r. za przestępstwa „przeciw władzy zwierzchniej"

26 października 1931 r. w Warszawie rozpoczął się tzw. proces brzeski. Na ławie oskarżonych zasiedli więzieni wcześniej w twierdzy brzeskiej przywódcy antysanacyjnej opozycji. 3 stycznia 1932 r. sąd uznał Witosa i dziesięciu posłów II RP za winnych przestępstwa "przeciw władzy zwierzchniej", na podstawie obowiązującego wtedy w Polsce rosyjskiego kodeksu karnego z 1903 r.

Zarzuty polityczne postawione przez obóz sanacyjny

Wincentego Witosa skazano na półtora roku więzienia. Historycy uważają, że to były zarzuty polityczne postawione przez obóz sanacyjny. Skazanych w procesie brzeskim objęła amnestia Rządu Emigracyjnego ogłoszona po wybuchu II wojny światowej, ale do tej pory nie zostali zrehabilitowani.

O unieważnienie wyroku upomina się PSL

Już w 2005 r. PSL złożyło w Ministerstwie Sprawiedliwości  wniosek o kasację wyroku jaki otrzymał podczas procesu brzeskiego Wincenty Witos. W 2006 r. resort sprawiedliwości odmówił:

"W stanie faktycznym sprawy, ustalonym przez sąd I instancji i zaakceptowanym przez sąd odwoławczy [w 1932 r.], zachowanie p. Wincentego Witosa i pozostałych oskarżonych, z formalnego punktu widzenia, wyczerpywało znamiona (...) rosyjskiego kodeksu karnego z 1903 r."

PSL ponowiło wniosek w 2008 r. Ministerstwo Sprawiedliwości ponownie odrzuciło tę prośbę, stwierdzając, iż nie zachowały się oryginalne akta procesu brzeskiego.

Wiemy, jakie wyroki zapadły podczas procesu brzeskiego i jak ten proces wyglądał. Historycy zgadzają się, że to były zarzuty polityczne postawione przez obóz sanacyjny.

 

Treści publikowane w portalu dostępne są na warunkach określonych w licencji Creative Commons Attribution-Share Alike 3.0,
z wyjątkiem przypadków gdy zastrzeżono inaczej. Polskie Stronnictwo Ludowe 2008-2016
Utrzymanie: Orange IT - administrator serwera